2026/248 Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerin Türk Lirasına Dönüşümünde Yeni Dönem Hk.
Sayın Üyemiz;
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından, Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (Sayı: 2023/5) kapsamında uygulama esaslarını düzenlemek üzere yeni “Uygulama Talimatı” yayımlanmıştır.
Söz konusu Uygulama Talimatı 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, 26 Ocak 2023 tarihli Uygulama Talimatı yürürlükten kaldırılmıştır.
Yeni düzenleme ile döviz dönüşüm desteği uygulamasında özellikle döviz almama taahhüdünün kaldırılması, döviz pozisyon oranının esas alınması, firma satış limiti getirilmesi ve aracılı ihracatta desteğin tedarikçi/imalatçı firmalara doğrudan ödenebilmesine yönelik önemli değişiklikler yapılmıştır.
Ekte, Yeni Uygulama Talimatı ve uygulamada kullanılacak formlar ile ihracatçılarımız açısından önem arz eden başlıca değişiklikler karşılaştırmalı olarak sunulmaktadır.
Yeni Uygulama Talimatı kapsamında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Türkiye İhracatçılar Meclisi ve ilgili Kurumlar nezdinde gündeme getirilmek üzere firmalarımızın olabilecek görüş, öneri ve değerlendirmelerinin 05/10/2026 tarihine kadar mevzuat@dkib.org.tr adresine iletilmesi hususunda,
Bilgileri ve gereğini önemle rica ederim.
DÖVİZ ALMAMA TAAHHÜDÜ
|
ESKİ UYGULAMA |
YENİ UYGULAMA |
İHRACATÇIYA ETKİSİ |
|
Döviz dönüşüm desteğinden yararlanan firmalar için döviz almama taahhüdü uygulanmaktaydı. |
Döviz almama taahhüdü kaldırılmış, bunun yerine döviz pozisyon oranı kriteri getirilmiştir. |
Firmalar açısından taahhüt uygulaması sona ererken, döviz pozisyonunun takip edilmesi önem kazanmıştır. |
Döviz Pozisyon Oranı
Yeni uygulamada, firmanın döviz pozisyon oranının %10'u aşmaması gerekmektedir. Döviz pozisyon oranının %10'u aşması halinde firma döviz dönüşüm desteğinden yararlanamayacaktır.
FİRMA SATIŞ LİMİTİ
|
ESKİ UYGULAMA |
YENİ UYGULAMA |
İHRACATÇIYA ETKİSİ |
|
Yeni uygulamada firma bazında katma değer esaslı bir satış limiti bulunmamaktaydı. |
Firmanın Merkez Bankasına satabileceği toplam döviz tutarı için “firma satış limiti” getirilmiştir. |
Her firmanın destek kapsamında satabileceği döviz tutarı firma bazında farklılaşacaktır. |
- Firma satış limiti; firmanın kârlılığı (Gelir İdaresi Başkanlığına beyan edilen faaliyet karı) ve 12 aylık işgücü maliyeti (Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına ibraz edilen ve firmaların sigorta primi hesaplamalarına esas teşkil eden maaş/ücret ödemeleri ile çalışanlar adına ödenen sosyal güvenlik primi tutarları toplamı) esas alınarak hesaplanacaktır.
- Firmanın zarar etmesi halinde ise hesaplamada sadece işgücü maliyeti dikkate alınacaktır.
- Firma satış limitleri Ocak ve Temmuz aylarında güncellenecektir.
AZAMİ DESTEK TUTARI
|
ESKİ UYGULAMA |
YENİ UYGULAMA |
İHRACATÇIYA ETKİSİ |
|
Destek ödemesinde herhangi bir üst limit uygulanmamaktaydı. |
Bir limit kullanım döneminde firmaya ödenebilecek azami destek tutarı 100 milyon TL olarak belirlenmiştir. |
Yüksek tutarlı döviz dönüşümü gerçekleştiren firmaların destek üst limitini dikkate alması gerekmektedir.
|
- 100 milyon TL azami destek tutarından faydalanacak firmanın üreteceği katma değerin (firma faaliyet karlılığı+12 aylık iş gücü maliyeti) 3,33 milyar TL olması gerekir ki destekten azami ölçüde faydalanabilsin.
1 EKİM – 31 ARALIK 2026 GEÇİŞ DÖNEMİ
|
ESKİ UYGULAMA |
YENİ UYGULAMA |
İHRACATÇIYA ETKİSİ |
|
— |
1 Ekim–31 Aralık 2026 dönemi için firma satış limiti ve azami destek tutarı yıllık olarak hesaplanıp yılın son çeyreği için %25 oranında uygulanacaktır. |
2026 yılının son üç ayında azami destek tutarı 25 milyon TL (100 milyon TL/4) olarak uygulanacaktır. |
Ayrıca;
- 1 Ekim 2026 tarihinden önce satılan dövizler, geçiş dönemindeki firma satış limiti hesabında dikkate alınmayacaktır.
- 1 Ekim 2026 tarihinden önce kullanılan destek tutarları, geçiş dönemi için belirlenen 25 milyon TL'lik azami destek tutarından mahsup edilmeyecektir.
ARACI İHRACATÇIYA DESTEK
|
ESKİ UYGULAMA |
YENİ UYGULAMA |
İHRACATÇIYA ETKİSİ |
|
Aracı yoluyla ihracatta destek uygulaması bulunmakla birlikte yeni düzenlemedeki doğrudan ödeme mekanizması bulunmamaktaydı. |
Belirlenen şartların sağlanması halinde döviz dönüşüm desteği tedarikçi/imalatçı firmaya doğrudan ödenebilecektir. |
İhracatını aracı ihracatçı üzerinden gerçekleştiren üretici ve tedarikçi firmaların destekten doğrudan yararlanabilmesine imkân sağlanmıştır. |
ETGB KAPSAMINDA DÖVİZ SATIŞI
|
ESKİ UYGULAMA |
YENİ UYGULAMA |
İHRACATÇIYA ETKİSİ |
|
Yeni Talimatta yer alan özel ETGB uygulaması bulunmamaktaydı. |
ETGB kapsamında gerçekleştirilen ihracatlardan elde edilen dövizlerin dönüşümü de destek kapsamına alınmıştır. |
E-ihracat gerçekleştiren firmalar da döviz dönüşüm desteğinden yararlanabilecektir. |
Bu kapsamda firmalar, 3 ay boyunca ilgili ETGB kapsamındaki döviz satışlarını aynı banka üzerinden gerçekleştireceklerine ilişkin bankalara beyanname verecekler ve buna istinaden aynı banka üzerinden işlemlerini gerçekleştireceklerdir.
DÖVİZ POZİSYONU BİLDİRİM FORMU
|
ESKİ UYGULAMA |
YENİ UYGULAMA |
İHRACATÇIYA ETKİSİ |
|
Döviz almama taahhüdü temel uygulama araçlarından biriydi. |
Döviz Pozisyonu Bildirim Formu uygulamaya alınmıştır. Form SMMM/YMM tarafından hazırlanıp onaylanacaktır. |
Firmaların destek başvurusu öncesinde döviz pozisyonlarını mali müşavir/YMM aracılığıyla kontrol etmeleri gerekecektir. |
- Döviz Pozisyonu Bildirim Formu düzenlediği tarih (belge tarihi) itibariyle 15 günlük geçerlilik süresine sahip olacaktır.
- Söz konusu uygulama Eximbank Kredilerinde halihazırda uygulanmaktadır,
- Firmaların Döviz Dönüşüm Desteğinden faydalanabilmeleri için Döviz Pozisyonlarının %10'u aşmaması gerekmektedir,
- Döviz Pozisyon Bildirim Formuna Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yayımlanan “FİRMALARIN YURT DIŞI KAYNAKLI DÖVİZLERİNİN TÜRK LİRASINA DÖNÜŞÜMÜNÜN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞE İLİŞKİN UYGULAMA TALİMATINDA” yer verilmiş olup işbu özel sirkülerimiz ekinde ayrıca yer verilmiştir
Banka Komisyonu
Yeni uygulama kapsamında aracı bankalar tarafından, ödenen destek tutarı üzerinden azami %1 oranında komisyon tahsil edilebilecektir. Bu nedenle firmaların destek tutarının net maliyetini değerlendirirken söz konusu komisyonu da dikkate almaları önem arz etmektedir.
İptal Edilen İhracat İşlemleri
Yeni Uygulama Talimatı kapsamında, firmanın kastı veya kusuru bulunmasa dahi iptal edilen ihracata ilişkin hesaplanan döviz dönüşüm desteğinin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına iade edilmesi öngörülmüştür. Bu nedenle ihracat işlemlerinin sonradan iptal edilmesi halinde destek tutarının iade edilmesi uygulama talimatına eklenen yeni bir başlık olmuştur.
Eski Dönem İşlemlerine İlişkin Geçiş Hükümleri
Yeni Talimatın yürürlüğe girmesiyle birlikte eski Uygulama Talimatı yürürlükten kaldırılmış olmakla birlikte, 1 Ekim 2026 tarihinden önce gerçekleştirilen bazı işlemler bakımından eski Talimat hükümlerinin uygulanmasına devam edilecektir.
Bu kapsamda özellikle;
- 1 Ekim 2026 tarihinden önce verilen döviz almama taahhütleri,
- 1 Ekim 2026 tarihinden önce gerçekleştirilen belirli peşin ihracat işlemleri
bakımından eski uygulama hükümleri geçerli olacaktır.
Ek: Döviz Dönüşüm Desteği Uygulama Talimatı (01.10.2026)